10-11 ARALIK TARİHLERİNDE HELSİNKİ’DE GERÇEKLEŞTİRİLEN AVRUPA KONSEYİ ZİRVESİ BAŞKANLIK SONUÇLARININ GENİŞLEMEYE İLİŞKİN BÖLÜMÜ
3- Avrupa Konseyi, Aralık 1997’de Lüksemburg’da başlatılan genişleme sürecinin Avrupa kıtasının tamamının istikrarı ve refahı açısından arz ettiği önemi teyid etmektedir. Etkin ve kabul edilebilir bir genişleme süreci sürdürülmelidir.
4- Avrupa Konseyi halihazırda 13 aday ülkeyi tek bir çerçeve altında bir araya getiren katılım sürecinin aday ülkeleri kapsayıcı niteliğini teyid etmektedir. Aday ülkeler katılım sürecine eşit düzeyde dahil olmaktadır. Avrupa Birliği’nin değerlerini ve hedeflerini, Antlaşmalarda yer aldığı şekilde paylaşmalıdırlar. Bu bağlamda Avrupa Konseyi, BM Şartı’na uygun olarak anlaşmazlıkların barışçıl yollardan çözümü ilkesinin önemini vurgulamakta ve aday ülkeleri henüz çözümlenmemiş bütün sınır anlaşmazlıkları ile diğer ilgili sorunları çözmek için gereken çabayı göstermeye davet etmektedir. Sorunlar, çözümsüz kalmaları halinde Uluslararası Adalet Divanı’na havale edilmelidir. Avrupa Konseyi, çözüm bekleyen bütün anlaşmazlıklarda durumu, özellikle katılım süreci üzerindeki etkileri bakımından ve Uluslararası Adalet Divanı yoluyla halledilmelerini sağlamak için, en geç 2004 yılının sonuna kadar yeniden gözden geçirecektir. Diğer taraftan, Avrupa Konseyi Kopenhag Zirvesi’nde kabul edilen siyasi kriterlere uyumun katılım müzakerelerinin başlaması için bir önkoşul olduğunu ve Kopenhag Kriterlerinin tamamına uyumun Birliğe katılmanın esasını teşkil ettiğini hatırlatmaktadır.
5- Birlik içinde, kurumsal reformun ele alınacağı Hükümetlerarası Konferansı onaya sunulmak üzere Aralık 2000’den önce tamamlamak ve ardısıra onaylamak için her türlü çabayı gösterme yönünde güçlü bir siyasi irade oluşmuştur. Sözkonusu Konferansın sonuçlarının onaylanmasını takiben, 2002 yılı sonundan itibaren Birlik, aday ülkeleri, üyelik yükümlülüklerini üstlenmede yeterliliklerini gösterdikleri anda ve müzakere sürecinin başarıyla tamamlanmış olması halinde, üyeliğe kabul edecek durumda olmalıdır.
6- Komisyon aday ülkelerde kaydedilen ilerlemenin detaylı bir incelemesini gerçekleştirmiştir. Sözkonusu inceleme katılım kriterlerini yerine getirmede kaydedilen ilerlemeyi göstermektedir. Aynı zamanda aday ülkeler, bazı alanlarda sorunların devam ettiği göz önünde bulundurularak, katılım kriterlerine uyum sağlama yönündeki çabalarını artırmaya ve devam ettirmeye teşvik edilmektedir. İnceleme sonuçlarına göre, adaylardan bazıları orta vadede bütün Kopenhag kriterlerine uyum sağlayacak durumda olmayacaktır. Komisyon, 2000 yılı başlarında Konsey’e, aday ülkelerin Kopenhag’da belirlenen ekonomik kriterlere uyumda kaydettikleri ilerlemeye ilişkin bir rapor sunmayı planlamaktadır. Bundan sonraki İlerleme Raporları (Regular Report) Aralık 2000’de gerçekleştirilecek Avrupa Konseyi Zirvesi’nden önce uygun bir zamanda açıklanacaktır.
7- Avrupa Konseyi, Merkezi ve Doğu Avrupa’da nükleer güvenlik bakımından yüksek standartların benimsenmesinin önemini hatırlatmaktadır. Bakanlar Konseyi’ni, nükleer güvenlik konusunun genişleme süreci çerçevesinde yine Zirve sonuçlarına uygun olarak ele alınma yollarını incelemeye çağırmaktadır.
8- Avrupa Konseyi, Kıbrıs, Macaristan, Polonya, Estonya, Çek Cumhuriyeti ve Slovenya ile müzakerelerde gerçekleştirilen kapsamlı çalışmadan ve kaydedilen ilerlemeden tatminkar kalmıştır.
9- (a) Avrupa Konseyi 3 Aralık’da New York’da Kıbrıs sorununun kapsamlı olarak çözülmesine yönelik olarak başlatılan görüşmeleri memnuniyetle karşılamakta ve sözkonusu sürecin başarıyla tamamlanması için BM Genel Sekreteri tarafından gösterilen çabaları desteklemektedir.
(b) Avrupa Konseyi, siyasi bir çözümün Kıbrıs’ın Avrupa Birliği’ne katılımını kolaylaştıracağını vurgulamaktadır. Katılım müzakerelerinin tamamlanmasına kadar herhangi bir çözüme ulaşılamaması durumunda, Konsey’in katılıma ilişkin vereceği karar için sözkonusu çözüm bir önkoşul teşkil etmeyecektir. Bu bağlamda Konsey, ilgili bütün verileri dikkate alacaktır.
10- Avrupa kıtasının güvenlik ve istikrarına olumlu bir katkıda bulunmakta kararlı olan Avrupa Konseyi, son gelişmeler ve Komisyon raporları ışığında Romanya, Slovakya, Letonya, Litvanya, Bulgaristan ve Malta ile Birliğe katılımlarına ilişkin koşulların ve gereken Antlaşma uyarlamalarının müzakere edileceği iki taraflı hükümetlerarası konferanslara Şubat 2000’de başlanmasına karar vermiştir.
11- Müzakerelerde her aday kendi gösterdiği gelişime göre değerlendirilecektir. Bu ilke hem değişik bölümlerde müzakerelerin başlamasında, hem de müzakerelerin yürütülmesinde geçerli olacaktır. Müzakerelerde ivmenin korunması için karışık prosedürlerden kaçınılması gerekmektedir. Müzakere sürecinin içine yeni dahil edilen aday ülkelerin hazırlıklarında yeterli ölçüde ilerleme kaydetmiş olmaları halinde, daha önce müzakerelere başlanmış olan ülkeleri kısa bir süre içinde yakalamaları mümkün olacaktır. Müzakerelerde kaydedilen ilerlemenin, Topluluk müktesebatının milli mevzuata derc edilmesi, uyarlanması ve uygulanmasında kaydedilen ilerleme ile paralel olması gerekmektedir.
12- Avrupa Konseyi Türkiye’ye ilişkin olarak, Komisyon’un raporunda da belirtilen olumlu gelişmeleri ve Türkiye’nin Kopenhag kriterlerine uyum sağlama yönünde reformlara devam etme niyetini memnuniyetle karşılamaktadır. Türkiye diğer aday ülkelere uygulanan aynı kriterler temelinde Birliğe katılmaya aday bir ülkedir. Türkiye, Avrupa Stratejisi çerçevesinde reformların hızlandırılması ve desteklenmesi için diğer ülkeler gibi bir katılım öncesi stratejisinden yararlanacaktır. Sözkonusu strateji katılım için, özellikle insan hakları ile yukarıda yer alan 4 ve 9(a) maddelerinde belirtilen konularda, siyasi kritere uyumda ilerlemeyi vurgulayacak bir gelişmiş siyasi diyaloğu içerecektir. Türkiye ayrıca Topluluk programları ve ajansları ile aday ülkelerle Birlik arasında genişleme bağlamında gerçekleştirilen toplantılara da katılma olanağı elde edecektir. Türkiye için daha önce gerçekleştirilen Avrupa Konseyi toplantılarının sonuçları ışığında bir katılım ortaklığı hazırlanacak olup bu ortaklık, siyasi ve ekonomik kriterler ile üye ülkelerin uymakla yükümlü bulunduğu hususlar bakımından katılıma hazırlıkta öncelikli alanları belirleyecek ve Topluluk müktesebatının üstlenilmesine ilişkin bir ulusal program içerecektir. Gerekli izleme mekanizmaları oluşturulacaktır. Türk mevzuatının ve uygulamalarının Topluluk müktesebatına uyumlaştırılmasına yönelik çabaların yoğunlaştırılması bakımından Komisyon, Topluluk müktesebatının analitik olarak incelenmesi sürecine yönelik hazırlıklara başlamalıdır. Avrupa Konseyi, Komisyon’u Avrupa Birliği’nin katılım öncesi için bütün mali kaynaklarını bir çerçevede koordine etmeye davet etmektedir.
13- Avrupa Konferansı’nın geleceği, son durum ve Helsinki’de alınan katılım sürecine ilişkin kararlar muvacehesinde yeniden gözden geçirilecektir. Gelecek dönemde başkanlık görevini yürütecek olan Fransa, Konferansın 2000 yılının ikinci yarısında toplanması yönündeki niyetini beyan etmiştir.