AVRUPA TOPLULUĞU'NUN ÜÇÜNCÜ ÜLKELERLE İLİŞKİLERİ

Avrupa Topluluğu Bütçesi’nden Üçüncü Ülkelere Yönelik Kaynak Transferleri

Avrupa Topluluğu’nun üçüncü ülkelere yönelik Kalkınma Programı’nın başlıca iki mali kaynağı vardır:

• Topluluk Bütçesi’nde "Kalkınma İşbirliği" (Development Cooperation) ana başlığı altında yeralan tutarlar,

• Avrupa Yatırım Bankası özkaynaklarından üçüncü ülkelere ayrılan fonlar.

Çeşitli anlaşmalar, konvansiyonlar ve kararlarla hukuki çerçevesi çizilen Kalkınma Programı’nın Uygulama bölümü (bütçe tahsisleri dahil) Topluluk adına Avrupa Yatırım Bankası tarafından yürütülür.

Bu programdan yakın zamana kadar Lomé Sözleşmelerine taraf olan ve sayıları 71’e ulaşmış bulunan Afrika, Karayip ve Pasifik ülkeleri ile 12 Akdeniz ülkesi yararlanmakta iken, 1989 yılında Orta ve Doğu Avrupa’da ortaya çıkan gelişmeler çerçevesinde Topluluk, bu ülkelerle de mali ilişkilerini yoğunlaştırmış bulunmaktadır. Avrupa Konseyi’nin AYB’nı olağan borç verme kriterleriyle Polonya ve Macaristan’daki yatırım projelerine finansman kaynağı sağlamaya davet etmesiyle başlatılan PHARE (Poland and Hungary Assistance for the Restructuring of the Economy) programı daha sonra Bulgaristan, Çekoslovakya, Romanya ve Yugoslavya’yı da içine alacak şekilde genişletilmiştir.

Bütçeden ayrılan fonlar daha çok hibe veya özel koşullu kredi şeklinde devredildiğinden, AYB özkaynaklarından sağlanan fonlardan daha elverişlidir. Aynı zamanda yardım edilen ülke açısından, AYB kredilerindeki artış ile karşılanması mümkün değildir.

Ayrıca, Topluluk Bütçesi’nden üçüncü ülkelere ayrılan paydaki düşüşe paralel olarak, AYB özkaynaklarından üçüncü ülkelere ayrılan fonların toplam AYB kredilerine oranının da giderek azaldığı görülmektedir.

AVRUPA TOPLULUĞUNUN ÜÇÜNCÜ ÜLKELERE YÖNELİK YARDIMLARI (Milyon ECU)

KAYNAK: AYB Yıllık Raporları

(*) Yürürlüğe girmedi.

(**) 1986 yılı sonrasında sağlanan yardımlar dikkate alınmıştır.

FİNANSMAN SAĞLAYAN KURUM VE ARAÇLAR İTİBARİYLE AB’NİN ÜÇÜNCÜ ÜLKELERE YÖNELİK YARDIMLARI

(*) CDI: Center for the Development of Industry-Sanayi Kalkınma Merkezi, Lomé Sözleşmeleri çerçevesinde, AKP ve AB arasında sanayi alanında işbirliğine katkıda bulunmak, AKP ülkelerinde sanayi kuruluşlarını (özellikle KOBİ’leri) güçlendirmek ve Topluluk sermayesiyle ortak tesisler kurulmasını özendirmek amacıyla AKF tarafından kurulmuş olan Merkez’dir.

(**) 1993-1995 dönemi için öngörülen Med-Invest programından AB üyesi olmayan 11 ülke ve işgal altındaki topraklar yararlanmaktadır.

(***) 1994-1999 dönemi için öngörülen AL-Invest programı tüm Latin Amerika ülkelerini kapsamaktadır.

Avrupa Birliği’nin Akdeniz Politikası

1970’lerin ikinci yarısında Topluluk, ikili tercihli anlaşmaların Akdeniz ülkeleri arasında eşitsizlik ve istikrarsızlık yaratabileceği, bölgenin önemli sorunlarını çözmede yetersiz kalabileceği düşüncesiyle Global Akdeniz Politikası’nı benimseyerek, bu politikayı geliştirmeye başlamıştır.

1980’li yıllarda, tüm dünyada etkili olan ekonomik daralma Topluluğu da etkilemiş ve bu dönemde Topluluk daha çok kendi iç sorunlarıyla uğraşmak zorunda kalmıştır. Önce Yunanistan’ın, daha sonra da İspanya ve Portekiz’in tam üyeliklerinin getirdiği bir takım zorluklar ve dünya pazarlarındaki durgunluğun yanısıra, 1992’de iç pazarıntamamlanmasını sağlama çabaları bu dönemde Topluluğu eskisi kadar aktif bir dış politika uygulamaktan alıkoymuştur. Doğu Bloku’nda meydana gelen büyük dönüşümler, Avrupa’nın gelecekteki şekli ile ilgili görüşleri önemli ölçüde etkilemiş ve Topluluk bu anlamda Avrupa’nın geleceğinin belirlenmesi sürecinde daha etkin rol alma zorunluluğunu hissederek Doğu Avrupa ve EFTA ülkeleriyle yoğun ilişkiler içine girmiştir.

1980’lerin sonuna gelindiğinde, Topluluk tarafından uzun süre ihmal edilmiş olan Akdeniz ülkelerine yönelik politikaya yeniden işlerlik kazandırmak amacıyla, konu gözden geçirilmiş ve Topluluklar Komisyonu’nun, 23 Kasım 1989’da hazırlayarak Konsey’e sunduğu bir bildiri ile Yenileştirilmiş Akdeniz Politikası’nın (YAP) temel ilkeleri belirlenmiştir. Konuyla ilgili Yönetmelik 1.7.1992 tarih ve L 181 sayılı ATRG’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.

Akdeniz ülkeleriyle Topluluk arasında daha önce imzalanmış bulunan anlaşmalara hakim olan yaklaşıma herhangi bir kurumsal yenilik getirmeyen ve Topluluk ile Akdeniz ülkeleri arasında ilişkilerin ve işbirliğinin geliştirilmesi amacıyla oluşturulan YAP aşağıdaki hususları içermektedir:

• Akdeniz ülkelerindeki ekonomik reformların desteklenmesi,
• Bu ülkelerde özel yatırımların teşviki,
• Yatırımların daha geniş bir ölçek içinde gerçekleştirilmesi,
• Bu ülke mallarına Topluluk pazarlarının açık tutulması,
• Bu ülkelerin Topluluğun gelişme süreci ile daha yakın şekilde ilişkilendirilmesi,
• Ekonomik diyaloğun güçlendirilmesi.

YAP için Topluluğun toplam tahsisatı 4.405 milyon ECU’dür. Bunun mali protokoller (2.075 milyon ECU) ve ekonomik reform amaçlı krediler (300 milyon ECU) dışında kalan 2.030 milyon ECU’lük kısmı ise Akdeniz bölgesinde çevre, insan hakları, bölgesel işbirliği, ortak yatırımlar ve ortak ya da bölgesel çıkarlara hizmet edecek yatay projelerin finansmanında kullanılmak üzere tahsis edilmiştir.

YAP ilkeleri arasında, yatay projeler için ayrılmış olan 2.030 milyon ECU’lük Topluluk mali yardımının bölgesel nitelikteki projelerin finansmanında kullanılması, bir başka deyişle projelerin seçiminde birden fazla ülkenin veya bütün bölgenin ihtiyaçlarının dikkate alınması hususu yeralmaktadır. Öte yandan, bu çerçevedeki mali yardımların tümünün işlerlik kazanabilmesi, ancak üye ülkelerin oybirliği ile karar almalarına bağlı bulunmaktadır. Topluluk Konseyi, ayrıca, bu politika çerçevesinde mali işbirliğinden Topluluk ile Ortaklık veya Mali İşbirliği Anlaşması bulunan tüm Akdeniz ülkelerinin yararlanabileceği hususunu karara bağlamıştır.

YAP yaklaşımı içinde yapılan değerlendirmelerde Türkiye, Topluluğa tam üyeliği hedef alan ortaklık ilişkisi de vurgulanmak suretiyle bir Akdeniz ülkesi olarak dikkate alınmış ve sadece yatay işbirliğini öngören bazı projelerden ve bunların mali kaynaklarından yararlandırılması tasarlanmıştır. YAP’ın Türkiye’nin yararlanabildiği yatay mali işbirliğine ilişkin bölümünün 230 milyon ECU’lük kısmının Topluluk Bütçesi’nden,1.800 milyon ECU’lük kısmının ise AYB kaynaklarından karşılanması öngörülmüştür.

1992-1996 döneminde AB Bütçesinden ve AYB kaynaklarından, yatay mali işbirliği çerçevesinde sağlanan YAP kapsamında, Türkiye tarafından hazırlanıp, AYB’ye sunulan projelerden uygun bulunanlar aşağıda yer almaktadır:

AYB TARAFINDAN ONAYLANAN PROJELER

1995 Yılı Sonrasında AB’nin Akdeniz Politikası - Barcelona Süreci

AB’nin bölge ülkeleriyle olan ilişkileri 1995 içinde tekrar ivme kazanmış ve AB Komisyonu, 8 Mart 1995 tarihinde, Essen Zirvesi ilkeleri çerçevesinde oluşturulan ve bir “Avrupa-Akdeniz Ortaklığı” öngören bildiriyi oybirliğiyle kabul etmiştir. Bu bildiri, 27-28 Kasım 1995 tarihleri arasında Barselona’da gerçekleştirilen Avrupa Akdeniz Konferansı’na temel teşkil etmiştir. Topluluğun tüm bu girişimlerinin temel hedefi ise, AB için “temel stratejik bir öneme” sahip olan Akdeniz havzasında güvenlik ve karşılıklı bağımlılığa dayanan bir yakınlaşma sağlamaktır. Bu yeni politika 3 temel unsuru bünyesinde barındırmaktadır:

A. Ekonomik dönüşüm için destek

AB ile Akdeniz ülkeleri arasında 2010 yılına kadar öncelikle sanayi malları ile hizmetler ve aşamalı olarak tarım ürünlerinin serbest ticaretinin sağlanacağı bir Avrupa-Akdeniz Serbest Ticaret Alanı oluşturulması öngörülmektedir.

B. Daha iyi bir sosyo-ekonomik dengenin desteklenmesi

Bu çerçevede, Akdeniz’de barış, istikrar ve güvenliğin sağlanması, ülkeler arasındaki iyi komşuluk ilişkilerinin geliştirilmesi, demokrasi ve insan haklarına saygının derinleştirilmesi, terörizm ile ırkçılığın ve yabancı düşmanlığının önlenmesi çerçevesinde işbirliğine gidilmesi gereği vurgulanmaktadır.

C. Bölgesel bütünleşmenin desteklenmesi

Bu hususlarla ilgili olarak saptanan stratejinin, aşağıda yer verilen 2 aracın bir arada uygulanması suretiyle gerçekleştirileceği ifade edilmektedir:

• Bütçesel kaynaklar: Cannes Zirvesi’nde ifade edildiği üzere, 1995-1999 yılları arasında 4 685 MECU’lük bir kaynak ayrılması sözkonusudur.

• AYB fonları: Komisyon’un yönlendirmesi ile AYB, aynı dönem için geçerli olmak üzere, kendi özkaynaklarından, benzer miktarda bir yardım yapabilecektir.

Barselona’da kabul edilen bildiri çerçevesinde sözkonusu fondan yararlanacak olan ve “Akdeniz Ortakları” olarak nitelendirilen ülkeler; Türkiye, Kıbrıs, Malta, Magrib ve Maşrık ülkeleridir. Bu kapsamda öncelikli alanlar ise; ekonomik geçişin desteklenmesi, Avrupa-Akdeniz Serbest Ticaret Alanı’nın kurulması, daha iyi bir sosyo-ekonomik dengenin tesisinin desteklenmesi ve bölgesel işbirliğinin teşviki olacaktır.

Kasım 1995’de Barselona’da gerçekleştirilen Bakanlar Konferansı ile başlayan bu sürecin ikinci toplantısı 15-16 Nisan 1997 tarihlerinde Malta'da gerçekleştirilmiş ve bu zirveye ilişkin Sonuç Belgesi, 7 Mayıs 1997 tarihinde Brüksel'de yapılan Yüksek Düzeyli Memurlar toplantısında imzalanmıştır. Barselona Konferansı kapsamında ayrıca, Barselona sürecini izleme ve koordinasyon komitesi oluşturulmuş olup, anılan komite tarafından alınan karar çerçevesinde, Palermo'da 1998 yılı Haziran ayında 15 AB üyesi ve Türkiye’nin de dahil olduğu 12 Akdeniz ülkesinin temsilcileri gayri-resmi bir Bakanlar toplantısı gerçekleştirmiştir. İlk kez bu toplantı sırasında ileri sürülen “Euro-Med Süreci Konferansı” görüşünün takibi niteliğinde Eylül 1998’de Brüksel’de yapılan görüşmeler sonucunda 1999 yılı başlarında Valencia’da, Akdeniz bölgesinde işbirliğinin geliştirilmesine yönelik olarak bir konferans düzenlenmesi kararlaştırılmıştır. 28-29 Ocak 1999 tarihinde gerçekleştirilen bu toplantının amacı, Stuttgart’ta yapılması öngörülen III. Bakanlar Toplantısının ekonomik ayağına hazırlık yapılmasıdır. AB tarafından ileri sürülen “Avrupa-Akdeniz Şartı” önerisinin Stuttgart toplantısında benimsenmesi ise, mevcut siyasi ortamda hayli zor görülmektedir.

Yeni tesis edilen Avrupa-Akdeniz işbirliği politikası ile, Avrupa Topluluğu üyesi ülkeler ve diğer Akdeniz ülkelerinin temsilcileri, ilk defa bölgede karşılıklı ekonomik ve ticari ilişkilerin geliştirilmesi ve mali işbirliği ile sınırlı kalmayan ve özellikle Orta Doğu’da barışın ve siyasal istikrarın kurulması yönünde güvenlik ve dış siyaset alanında çok yönlü ve kapsamlı bir ortaklık kurmayı taahhüt etmişlerdir. Böylece, ilk defa gündeme gelen Avrupa-Akdeniz işbirliğinin siyasi boyutu çok taraflı bir platformda müzakere edilmiş ve bölgede istikrarı ve güvenliği tehdit eden pek çok önemli sorunda işbirliğine gidilmesi karara bağlanmıştır. Ancak, özellikle Malta'da yapılan İkinci Bakanlar Konferansı’nda ortaya çıkan anlaşmazlığın da bir kez daha kanıtladığı gibi, siyasi alanlarda işbirliğinin Orta-doğu Barış Süreci’nin içinde bulunduğu olumsuz koşullar nedeniyle gerçekleştirilmesi kolay görülmemektedir. Bu süreç, taslağı AB tarafından hazırlanan belgeye, Arap grubunun, Filistin'deki işgal edilmiş bölgelerdeki yerleşim politikası dolayısıyla İsrail'i kınayan bir ifadeyi dercettirmeye teşebbüs etmesi üzerine başlamış ve Barselona Süreci'nin esas konuları geri planda kalmıştır.

Temel amacı taraf ülkeler arasındaki ticaretin serbestleştirilmesinin yaratacağı avantajlardan azami ölçüde yararlanmak ve gelişmişlik düzeylerindeki farklılıkları mümkün olduğunca gidermek olan AB-Akdeniz İşbirliği Politikası’nın ana hatlarını, siyasi ve güvenlik; ekonomik ve mali alanlarda işbirliği ile sosyo-kültürel ve insani konularda kaydedilebilecek ilerlemelere ilişkin önlemler oluşturmaktadır. Bu hususlara ilişkin olarak saptanan stratejiye, AB'nin bütçesel kaynakları ile AYB fonlarının birarada kullanılması suretiyle mali destek sağlanmaktadır.

2010 yılına kadar sürecek geçiş dönemi sonrasında Akdeniz havzasında bir serbest ticaret bölgesinin kurulması için bölgedeki ülkelerin ekonomik açıdan desteklenmeleri amacıyla gerekli mali yardımların koordineli bir şekilde gerçekleştirilmesi gereği ortaya çıkmıştır. Öteden beri, Ortaklık ya da İşbirliği anlaşmaları çerçevesinde yer alan Mali Protokoller ile sözkonusu ülkelerdeki ekonomik ve sosyal reformları desteklemek için sağlanan mali ve teknik yardımlar, 30 Temmuz 1996 tarihinde yayımlanan Konsey Yönetmeliği ile MEDA Programı kapsamına dahil edilmiştir. Böylece, mali protokollerin yerini alan bu program ile yardımların tek bir bütçe kalemi altında toplanarak etkinliğinin arttırılması hedeflenmiştir.

MEDA Programı ve Programın işleyişine yardım edecek mali araçların yönetimi MED Komitesi tarafından yürütülmektedir. Mali yardımlar, hibeler, risk sermayesi işlemleri ve bütçe kaynaklarından özel koşullarda tahsis edilen krediler ile Avrupa Yatırım Bankası tarafından verilen krediler şeklinde yapılmaktadır. Akdeniz ülkelerine bugüne kadar tahsis edilen toplam yardım miktarı olan 8.230 milyon ECU'nun % 37’sinin AYB kredilerinden, % 63’ünün ise bütçe kaynaklarından oluştuğu gözönüne alındığında, MEDA kapsamındaki hibelerin Akdeniz ülkeleri açısından önemi daha net bir şekilde ortaya çıkmaktadır.

Program kapsamında, Topluluk Bütçesinden 12 Akdeniz ülkesine ayrılan yardımın tutarı 1996-1999 yılları arasındaki dönem için 3.424 milyon ECU'dur. Yardımın büyük bir bölümü hibe şeklinde kullanılmakta, Türkiye’de ise üç proje AYB kredileri ile finanse edilmektedir. Toplam 200 MECU tutarındaki bu kredinin 150 milyon ECU'lük kısmı çevre (Adana Kanalizasyon Projesi dahil), 50 milyon ECU'lük kısmı da KOBİ'lere yönelik projelerde kullanılmıştır.

Hibelerle finanse edilecek projelerde, Topluluğun katkı payının her bir proje için 1,5 milyon ECU'den az olmaması gerekmektedir. Hibelerin taahhüdüne, 2 milyon ECU'yu aşan proje tekliflerinde 15 üye ülke temsilcisinden oluşan MED Komitesi; 2 milyon ECU'den az olan durumlarda ise AB Komisyonu karar vermektedir.

Hibelerden kamu kuruluşları, belediyeler, bölgesel kuruluşlar, birlik, vakıf, dernek, kooperatif şeklinde örgütlenen kamu veya özel kuruluşlar ve sivil toplum örgütleri yararlanabilmektedir. Bu amaçla, kar amacı gütmeyen, ülke genelinde ekonomik ve sosyal getirisi olan projeler ve özellikle de teknik yardım, eğitim ve ekipman alımı için destek sağlanmaktadır. Yatırım projesinin en fazla % 80'lik kısmı hibeler yoluyla finanse edilebilmekte, geri kalan kısım proje uygulayıcısı kuruluş tarafından karşılanmaktadır.

MEDA kapsamındaki hibelerin kullanılabileceği alanlar şunlardır:

Hibeler, öncelikle, Avrupa-Akdeniz serbest ticaret alanının oluşturulması sırasındaki ekonomik geçişin geliştirilmesi amacıyla iş alanları yaratılması, özel sektöre ve KOBİ'lere destek, AB ve Akdenizli ortaklar arasındaki yatırım, sanayi ve ticari işbirliğinin teşviki ile maliye ve vergilendirme sistemlerini de içeren alt yapı sisteminin geliştirilmesi gibi konulardaki çalışmalarda kullanılabilir. Ayrıca, taraf ülkelerdeki temel mali yapıları belirleyen dış borç, ödemeler dengesi, kişi başına gelir, işsizlik düzeyi, döviz rezervleri gibi unsurlara yönelik yapısal uyum programlarına da destek sağlanmaktadır. Bu bağlamda, ülkenin ekonomik istikrar arayışları ve Bretton Woods kurumları ile olan ilişkileri de gözönünde bulundurulmaktadır.

Diğer taraftan, Akdeniz ülkelerinde daha iyi bir sosyo-ekonomik dengenin oluşturulması amacıyla yapılan fakirliğe karşı mücadele, sağlık, aile planlaması, çevreye ilişkin diğer hizmetler, kırsal kalkınma ve kentsel yaşam koşullarının iyileştirilmesi faaliyetlerinin yanısıra; bölgeler ve ülkeler arasındaki taşımacılık, enerji, telekomünikasyon ve insan kaynaklarının geliştirilmesi, bilimsel ve teknik araştırma potansiyelinin iyileştirilmesi yönündeki ortak girişimlere katkıda bulunulmaktadır. Özellikle bölgesel ve sınır işbirliğinin geliştirilmesi bakımından büyük öneme sahip taşımacılık, enerji ve haberleşmeyi içeren altyapı çalışmalarının yapılmasına ve bunların Trans-Avrupa şebekelerine bağlanmalarına finansman kolaylıkları sağlanmaktadır. Bu çerçevede, üniversiteler, mahalli idareler ve sivil örgütler arasında eğitim, enformasyon, araştırma, seminer ve yerel işbirliği programlarının yapılması özendirilmektedir.

Afrika, Karayip ve Pasifik (AKP) Ülkeleriyle İlişkiler

Topluluğun bazı üyeleri, AET kurulduktan sonra da eski sömürgeleriyle ilişkilerini sürdürmek istemiş ve bu ülkelerle mevcut ilişkilerini tercihli anlaşmalar çerçevesinde sürdürme yoluna gitmişlerdir. 1960’lı yıllardan sonra sözkonusu eski sömürgelerin çoğunun bağımsızlıklarını kazanmalarından sonra, AET bu ülkelerle yeni anlaşmalar imzalama gereği duymuş ve AET ile 19 Birleşik Afrika ve Malagasy ülkesi (Çad, Orta Afrika Cumhuriyeti, Gabon, Kamerun, Kongo, Dahomey, Fidişi Sahili, Mali, Moritanya, Nijer, Senegal, Burkina Faso, Togo, Somali, Zaire, Madagaskar, Ruanda, Burundi ve Mauritius) arasında Yaoundé Anlaşması imzalanmıştır. Sözkonusu Anlaşma ile, Topluluk mallarının Afrika ülkelerine serbestçe girişi, Afrika ülkelerine de AET piyasasına giriş kolaylıkları sağlanması hedeflenmiştir. Beş yıllık bir süreyi kapsayan ve 1965 yılında yürürlüğe giren Anlaşma, 1970 yılı başında ikinci Yaoundé Anlaşması ile yenilenmiştir.

Yaoundé Anlaşması’nın ardından, AET ve Güney Sahra Afrikası ülkeleri (Kenya, Uganda ve Tanzanya) arasında 1968 yılında Arusha Anlaşması imzalanmış ve 1971 yılında yürürlüğe girmiştir. Bu Anlaşma kapsamında öngörülen tercihli ticaret, Yaoundé Anlaşmalarıyla karşılaştırıldığında daha sınırlı kalmıştır.

1973 yılında İngiltere’nin AET’ye katılmasının ardından, İngiliz Uluslar Topluluğu ülkeleriyle Topluluk arasında yeni bir tercihli ticaret anlaşması imzalanması gereği ortaya çıkmıştır. Böylece, AET ile İngiliz Uluslar Topluluğu’na dahil 46 AKP ülkesi (Arusha Anlaşması’nı imzalayan ülkeler de dahil olmak üzere) ile 28 Şubat 1975 tarihinde bir tercihli ticaret ve işbirliği anlaşması niteliği taşıyan, Lomé Konvansiyonu imzalanmıştır.

Son olarak, 15 Aralık 1989 tarihinde, III.Lomé Konvansiyonu’nu imzalayan 66 AKP ülkesine ilave olarak, Haiti ve Dominik Cumhuriyeti ile AT arasında IV. Lomé Anlaşması imzalanmış ve 1 Ekim 1991’de yürürlüğe girmiştir.

IV. Lome Sözleşmesi ile birlikte bugüne kadar, hibe, Avrupa Kalkınma Fonu kaynaklarından tavizli kredi ve AYB özkaynaklarından piyasa koşullu kredi şeklinde finansman sağlayan sözleşmeler imzalanmış bulunmaktadır. Bu sözleşmeler global bir mali paket niteliğinde olup, AKP ülkelerinin ihracat gelirlerinde istikrarın sağlanmasını amaçlayan STABEX, maden üretiminin finansmanına mali destek sağlayan SYSMIN gibi programlar çerçevesindeki kaynakları da içermektedir.

IV. Lomé Konvansiyonu

IV.Lome Sözleşmesi, 15 Aralık 1989 tarihinde III.Lomé Sözleşmesi’ni imzalayan 66 AKP ülkesine ilave olarak Haiti ve Dominik Cumhuriyeti’nin de katılmasıyla, 68 ülke ile imzalanmış, Namibya’nın bağımsızlığını takiben bu ülkenin de katılması öngörülmüş ve sözleşme, 1 Ekim 1991’de yürürlüğe girmiştir. Bu sözleşme 10 yıllık bir dönemi kapsamakta ve ilk beş yıllık süreyi kapsayan bir mali protokol içermektedir. Topluluğun 30 yıllık dönemde mali destek sağladığı AKP ülkelerinin sayısı 20’den 68’e, destek tutarı ise 15 kat artarak 800 milyon ECU’den 12 milyar ECU’ye ulaşmıştır. Diğer taraftan, Lomé III’te öngörülen 8.5 milyar ECU tutarındaki yardım, Lomé IV ile % 41 oranında arttırılarak 12 milyar ECU’ye çıkarılmıştır. Bu yardımın 1.2 milyar ECU’lük bölümü AYB kaynaklarından, 10.8 milyar ECU’lük bölümü ise (% 90) üye ülkelerin bütçe katkıları ile oluşan Avrupa Kalkınma Fonu kaynaklarından karşılanacaktır. Ancak, bütçe kaynaklarıyla karşılanan 10.8 milyar ECU’nün 825 milyon ECU’lük kısmı kredi niteliğindedir. Bu tutarın AYB öz kaynaklarından karşılanan krediler ile (1.200 milyon ECU) birlikte toplamı 2.025 milyon ECU olmakta, kredilerin mali paket içindeki payı ise % 16.9 düzeyinde kalmaktadır. III.Lomé Konvansiyonu çerçevesinde verilen kredilerin toplam içindeki payı % 27’dir. Bu eğilim AKP ülkelerine yapılan yardımların daha çok hibe veya faiz sübvansiyonu şekline dönüştürüldüğünü göstermektedir.AKP ülkelerinin talebi üzerine IV. Lomé kapsamında sanayi alanında işbirliği hususuna daha fazla ağırlık verilmiştir. IV. Lomé kapsamında ağırlıklı olarak vurgulanan konular:

• Sektör-içi sanayilerde işletmelerin gelişmesi,
• İstihdamın yaratılması, teknoloji transferi,
• Mevcut sanayi kapasitesinin kullanımının optimizasyonu,
• Sanayi alanında eğitim,
• AKP ve AB sanayi işletmeleri arasında işbirliği,
• KOBİ’leri güçlendirme,
• AKP sanayi ürünlerinin pazarlanması,
• Bir işletme kültürünün geliştirilmesine olanak sağlayacak hukuki, mali ve ekonomik reformların desteklenmesi

1990-1994 DÖNEMİNDE AKP ÜLKELERİNE SAĞLANAN FİNANSMANIN SEKTÖREL DAĞILIMI

(milyon ECU)

Kaynak: 1994 Yılı Komisyon Raporu.

IV. Lome Konvansiyonu 4 Kasım 1995 tarihinde imzalanan anlaşma ile revize edilmiştir. AB Komisyonu Kasım 1996’da, AKP ülkelerinin kalkınmalarının önündeki zorluklarının aşılması için neler yapılabileceğini inceleyen bir "Yeşil Belge" yayımlamıştır. Ekim 1997 tarihinde, AKP ülkeleri çalışma grubunun hazırlamış olduğu raporda temel olarak, AKP ülkelerinin dünyada hızlı bir şekilde gelişen globalizasyon sürecinde marjinal bir konuma düşmemeleri için AB ile ortak işbirliğine hiç bir zaman olmadığı kadar ihtiyaç bulunduğunu vurgulanmıştır.

Süresi 2000 yılında bitecek olan mevcut sözleşmenin bu bölgede yaşayan insanların yoksulluktan kurtulması konusunda başarılı olamaması nedeniyle, bir sonraki sözleşmenin temel amacı kültürel, ekonomik ve sosyal kalkınmanın sağlanması olmuştur. Birleşmiş Milletler kriterlerine göre, halen dünyanın en fakir 48 ülkesinden 42'si AKP ülkeleridir.

Avrupa Komisyonu tarafından yeni işbirliği anlaşmalarının müzakerelerine ilişkin olarak yayımlanan son çalışmada, AB'nin tamamıyla yeni düzenlemeler yapma durumunda olduğu belirtilmekte ve 1970’li yılların koşullarına göre hazırlanan Lome Konvansiyonu’nun bugünün dünyasına cevap veremeyeceği vurgulanmaktadır. Çalışmada, özellikle DTÖ'nün kurulmasının Lome Sözleşmesi'nin ticari hükümlerinin etkilerinin azalmasına neden olduğu ifade edilmektedir.

AKP ÜLKELERİYLE YAPILAN MALİ PAKET SÖZLEŞMELERİ

(Milyon ECU)

KAYNAK: AYB Yıllık Raporları.

(1) III. ve IV. Lome Sözleşmelerinde yeralan tavan rakamlardır.

(2) 1 200.0 milyon ECU’nün %50 risk sermayesi, %50 ise bütçe kaynaklarından özel şartlı krediden karşılanacaktır.

(3) Tamamı risk sermayesinden karşılanacaktır.

LOME III VE LOME IV SÖZLEŞMELERİ İLE AKP ÜLKELERİNE SAĞLANAN MALİ DESTEK PAKETLERİ

(Milyon ECU)

KAYNAK: AYB Yıllık Raporları.

(1) 1 150 milyon ECU yapısal uyum için ve 350 milyon ECU acil yardım için verilenler dahil.

(2) Kredi niteliği taşıyan mali destekler.

Merkezi ve Doğu Avrupa Ülkeleri (MDAÜ) ile İlişkiler

Sovyetler Birliği ve Doğu Avrupa ülkelerinde yaşanan reform hareketleri Batı Avrupa’da yeni strateji arayışlarına ve statükoyu temelden etkileyen gelişmelere zemin hazırlamıştır.

1989 ve 1990 yıllarında Merkezi ve Doğu Avrupa ülkelerinde yaşanan tarihsel, demokratik ve ekonomik değişikliklerin AB bünyesinde yarattığı heyecan sayesinde, taraflar arasındaki ilişkiler hızlı bir gelişme süreci içine girmiştir. Bu arada, Batılı Sanayileşmiş Ülkeler Grubu (G-24), pazara giriş, mali ve teknik yardım ve makroekonomik yapılanmanın iyileştirilmesi amacıyla tedbirler almaya başlamıştır. Diğer taraftan AB, PHARE Programı ile Merkezi ve Doğu Avrupa ülkelerini de kapsayan Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası (EBRD)’nı kurmuş, Avrupa Siyasi İşbirliği çerçevesinde deklarasyonlar yapmış ve son olarak, Macaristan, Polonya, Çek/Slovak Cumhuriyetleri, Romanya, Bulgaristan, Slovenya ve Baltık ülkeleri ile ikinci nesil anlaşmalar olarak nitelendirilen Avrupa Anlaşmaları’nı imzalamıştır.

AB'nin MDAÜ’lere Yönelik Mali Destek Programları (PHARE)

Doğu Avrupa ülkelerinde 1989 yılında başlayan demokratikleşme ve piyasa ekonomisine geçiş çabalarını desteklemek üzere OECD ülkelerince 24’ler Grubu (G-24) adı verilen bir grup oluşturulmuştur. Amaç, Merkezi ve Doğu Avrupa ülkelerine gıda, teknik, ödemeler dengesi ve diğer alanlarda ikili ve çok taraflı yardımların koordinasyonunun sağlanmasıdır.

G-24’ler, ilk kez Temmuz 1989’da Polonya ve Macaristan’a yönelik olarak "PHARE programı" adı altında bir yardım programını yürürlüğe koyarak, bu ülkelere mali ve teknik yardımda bulunmaya başlamıştır. PHARE programı kapsamına Temmuz 1990’da Bulgaristan, Çekoslovakya ve Yugoslavya, Ocak 1991’de Romanya dahil edilmiştir. 5.9.1991 tarihli “Brussels Network” toplantısında Arnavutluk program kapsamına alınmış ve son olarak da Estonya, Letonya ve Litvanya programa dahil edilmiştir.

Temmuz 1989’da Paris’de yapılan ekonomi zirvesinde AT Komisyonu G-24’lerin yardımlarının koordine edilmesi görevini yüklenmiştir. Merkezi ve Doğu Avrupa ülkelerine pazar ekonomisine geçiş sürecinde yardımcı olmak amacını taşıyan bu yardım programı, bu ülkelerdeki rejim değişiklikliği çabalarına pratik destek sağlamanın yanı sıra, çoğulcu demokrasiye ve piyasa ekonomisine geçiş yolunda verdikleri taahhütleri yerine getirmelerinde ciddi bir motivasyon unsurudur.

PHARE programı kapsamında yardım alan ülke sayısı bugün için 14'e ulaşmıştır. Bu ülkelerden Arnavutluk, Hırvatistan ve Makedonya dışında kalan 11 tanesi için (10 MDAÜ ve Güney Kıbrıs Rum Kesimi) ortak ülke-associated country- terimi kullanılmaktadır. MDAÜ'ye PHARE programı çerçevesinde sağlanan toplam yardım tutarı, 1989-1994 dönemi için 4.284 milyon, 1994-2000 dönemi için ise 3.350 milyon ECU’dür.2000-2006 yılları arasında Merkezi ve Doğu Avrupa ülkelerine AB tarafından toplam 21.5 milyar ECU tutarında yardım yapılması öngörülmektedir.

Bu çerçevede;

• iki ana hedefe -yatırım (%70) ve kurumsallaşma (%30)- yönelik olarak her yıl için 1.5 milyar ECU (toplam 10.5 milyar ECU),
• tarımsal kalkınma yardımı (Aid for Agricultural Development) olarak, her yıl için 500 milyon ECU (toplam 3.5 milyar ECU),
• yapısal yardım kaleminden ulaştırma ve çevre alanlarında kullanılmak üzere, her yıl için 1 milyar ECU (7 milyar ECU),

tutarında mali yardım yapılması hedeflenmektedir.

PHARE programında yer verilmemekle birlikte Kıbrıs'ın aynı dönemde, Ortaklık Anlaşmaları çerçevesinde Topluluk bütçesinden 72 milyon ECU tutarında bağış ve 1996 yılında yürürlüğe giren 4'üncü Mali Protokol kapsamında yardım alması öngörülmüştür.

Her ortak ülkenin yeniden yapılanma sürecinde katettiği mesafe ve sahip olduğu önceliklerin farklı olması nedeniyle, tahsis edilen fonların nasıl harcanacağı, AB’nin onayladığı bir çerçeve dahilinde PHARE organları ile ilgili ortak ülkenin yetkilileri arasında sürdürülecek temaslar sonucu belirlenmektedir. Bu sayede yardımın her ülkenin özel gereksinimlerine uygun olarak harcanması sağlanmaktadır. Yardımın yöneleceği programlar üzerinde mutabakata varıldıktan sonra, bunların yürütülmesinin sorumluluğu ilgili ortak ülkeye devredilmektedir. PHARE programı, doğrudan yardım sağlamanın yanı sıra ortak ülkelere;

• çeşitli özel ve kamu kuruluşlarından know-how temin etme,
• yatırımları özendirme,
• projelere diğer kaynaklardan kredi olanakları yaratma,
• doğrudan altyapı yatırımları gerçekleştirme,

gibi işlevleri de üstlenmektedir.

Yeniden yapılanma sürecinde ilerleme sağlandıkça ağırlığın doğrudan altyapı yatırımlarına verilmesi hedeflenmektedir. PHARE programının başlıca faaliyet alanları:

• tarımsal işletmeler dahil olmak üzere, devlete ait işletmelerin yeniden yapılandırılması,
• özel sektörün geliştirilmesi,
• kurumların ve kamu yönetiminin yenilenmesi,
• sosyal hizmetler, istihdam ve sağlık hizmetlerinin reformu,
• enerji, ulaştırma ve haberleşme altyapısının geliştirilmesi,
• çevre ve nükleer güvenliktir.

Ayrıca, Avrupa Anlaşmaları çerçevesinde ilgili ortak ülkelerin mevzuat ve uygulamalarının AB norm ve standartlarına uyumlu hale getirilmesi için yardım sağlanmaktadır.

Üçgen Operasyonlar: AT tarafından BDT ülkelerine tahsis edilecek kredilerin (toplam 2 milyar ECU) Topluluk ve eski doğu bloğu ülkeleri (Polonya, Macaristan, Çekoslovakya, Romanya, Letonya, Litvanya, Estonya, Eski Yugoslavya) mallarının satın alınmasında kullanılması amacını taşımaktadır. AT tarafından SSCB lehine tesis edilen 500 milyon ECU tutarındaki kredi garantisini düzenleyen 559/92 sayılı Konsey Direktifi'nde, bu kredi için sağlanan garanti kapsamına esas olarak Topluluktan yapılacak gıda ve tarım ürünlerinin ihracatının girdiği hususu yer almıştır.

Ancak, Doğu Avrupa ülkeleri Topluluğa başvurarak, özellikle COMECON’un çökmesinden sonra Sovyetler Birliği’ne olan geleneksel tarım ürünleri ihracatının durma noktasına geldiğini, ticari engeller nedeniyle bu ürünleri Topluluğa da satamadıklarını ifade etmişler ve anılan kredi kapsamında kendilerinin de Sovyetler Birliği’ne ihracat yapabilme imkanı tanınmasını istemişlerdir.

Topluluk üretici ve ihracatçılarının büyük tepkisi ile karşılaşan bu talep, Komisyon yetkililerince makul karşılanmış ve SSCB’nin de görüşü alındıktan sonra, Polonya, Macaristan, Çekoslovakya, Bulgaristan, Romanya ve Yugoslavya’nın da kredi kapsamına alınması kabul edilmiştir.

Üçgen operasyonlarla bir taraftan, MDAÜ’nin geleneksel pazarları olan SSCB ile ticaretlerinin devam etmesi ve bu ülkelerin ödemeler dengesi sorunlarının hafifletilmesi, diğer taraftan Topluluğun tarım ürünleri fazlasının yanı sıra MDAÜ’lerin de tarım ürünleri fazlasının SSCB piyasasına yönlendirilmesi ve dolayısıyla Topluluk piyasasının korunması amaçlanmaktadır.

ÜLKELER İTİBARİYLE PHARE PROGRAMI ÇERÇEVESİNDE YAPILAN TAAHHÜTLER

(milyon ecu)

YILLAR İTİBARİYLE PHARE PROGRAMI ÇERÇEVESİNDE ÖNGÖRÜLEN VE YAPILAN YARDIMLAR

SEKTÖRLER İTİBARİYLE PHARE YARDIMLARININ DAĞILIMI

Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası (EBRD)

Merkezi ve Doğu Avrupa ülkelerinin piyasa ekonomisine ve çoğulcu demokrasiye geçişlerinde gerekli olan ekonomik, teknik, yapısal reformları teşvik etmek ve gerekli finansman kaynağını sağlamak amacıyla yapısı ve işlevleri bakımından Dünya Bankası ve IMF gibi uluslararası kuruluşlara benzeyen Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası kurulması fikri, OECD ülkelerini oluşturan 24’ler Grubunun üst düzey temsilcilerinin katıldığı, 24 Kasım 1989 tarihinde yapılan bir toplantıda ortaya atılmış, 15 Ocak 1990 tarihinde Bankanın kuruluşuyla ilgili olarak başlatılan görüşmeler ve toplantılar sonucunda Bankanın kuruluş anlaşması, 29 Mayıs 1990 tarihinde Paris’te imzalanmıştır.

AT Komisyonu ve Avrupa Yatırım Bankası’nın ayrı olarak temsil edildiği toplantılara OECD üyeleri, tüm Doğu Avrupa ülkeleri, Yugoslavya, Güney Kıbrıs Rum Kesimi ve Malta’nın yanı sıra, İsrail’in de eklenmesiyle, katılımcı ülke ve uluslararası kuruluş sayısı 46’ya yükselmiştir.

Banka, pazar ekonomisine açılmak ve bu geçişi hızlandırmak isteyen MDAÜ’ler, Bağımsız Develetler Topluluğu üyelerine ve Balkan ülkelerine (Bosna-Hersek, Makedonya, Arnavutluk ve Hırvatistan) ekonomik, teknik ve kültürel alanlarda kredi, yatırım, garantisi ve teknik yardım şeklinde imkanlar sağlamaktadır. Banka giderek çok partili bir demokratik rejimi, çoğulculuğu ve pazar ekonomisini gerçekleştirme hedeflerini ön planda tutan ülkelere kaynaklarını kullandırma eğilimindedir.

Banka kredilerinden yararlanma koşulları, Avrupa Yatırım Bankası’nın Bankaya üyeliği, sermayenin miktarı ve ülkeler arasında dağılımı, icra direktörleri sayısı, kamu sektörünün kredilerden yararlanıp yararlanamaması ve bankanın kuruluş yeri konularında yoğunlaşan tartışmalar sonucunda belirli bir mutabakat sağlamış ve 15 Nisan 1991 tarihinde Londra’da faaliyete geçmiştir.

Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası kapsamında mevcut işbirliği fonları, fonu tahsis eden ülkenin belirlediği şartlarda kullanılmaktadır.

Türkiye, bankanın faaliyetlerinde etkin bir görev üstlenme ve uluslararası kuruluşlarda aktif role sahip olabilme politikası çerçevesinde, Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası’nın kurucu üyesi olmuştur. Üyeliğimizi onaylayan kanun, 20.3.1991 tarihinde TBMM tarafından kabul edilmiştir.

Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası halihazırda 26 ülkeye, rekabetin geliştirilmesi, özelleştirme, ve girişimcilik alanlarında bu ülkelerin içinde bulundukları dönemleri de göz önüne alarak yapısal ve sektörel ekonomik reformlar için yardımda bulunmaktadır. Desteklemiş olduğu yardımlar vasıtasıyla banka özel sektör faaliyetlerini, mali kurumları ve bu kurumların hukuki düzenlemelerini güçlendirmek ve özel sektörü teşvik edici altyapı yatırımlara destek vermek suretiyle desteklemektedir.

Ayrıca değişimin bir katalizörü olma sıfatıyla, kamu ve özel sektörden ortak finansman ve doğrudan yatırımları teşvik etmekte yerli sermayenin mobilize edilmesine yardımcı olmakta ve uygun alanlarda teknik işbirliğini sağlamaktadır. Banka faaliyetlerini sürdürürken uluslararası finans ve diğer uluslararası ve milli kuruluşlarla yakın işbirliği içinde çalışmaktadır. Bankanın bütün faaliyetleri çevrenin korunmasını ön planda tutan sürdürülebilir bir kalkınmayı hedeflemektedir.

Bağımsız Devletler Topluluğu (BDT) Ülkeleriyle İlişkiler

AB, Sovyetler Birliği’nin dağılmasından sonra, BDT’nu oluşturan ülkeler ile, 1989 tarihli Ticaret ve İşbirliği Anlaşması’nın yerini alan Ortaklık ve İşbirliği Anlaşmalarını imzalamıştır. Genel olarak mal ticareti, siyasal işbirliği ve çeşitli ticari hükümleri içeren anlaşmalar, Türkmenistan ve Tacikistan dışındaki tüm ülkelerle imzalanmış ancak bunlardan yanlızca Rusya Federasyonu ve Ukrayna ile yapılan anlaşmalar yürürlüğe girmiş bulunmaktadır. Bu anlaşmaların ticari hükümleri tarafların birbirlerine “ticarette en fazla gözetilen ülke” (MFN) muamelesi yapmalarını öngörmektedir. Ayrıca, anlaşmaların bir bölümü (Rusya, Ukrayna, Beyaz Rusya, Moldova ve Kazakistan), gerekli koşullar oluştuğunda taraflar arasında serbest ticaret alanları oluşturulmasına yönelik müzakerelerin başlatılmasını hedefleyen hükümler de içermektedir.Avrupa Birliği halen BDT ülkeleri ve Gürcistan’a Genelleştirilmiş Preferanslar Sistemi çerçevesinde tavizli rejim uygulamaktadır.

AB İLE BDT ÜLKELERİ ARASINDAKİ ANLAŞMALARIN YÜRÜRLÜĞE GİRİŞ SÜRECİ

AB, 1990 yılı Aralık ayında gerçekleştirilen Konsey toplantısı sonucunda BDT üyesi 11 ülke ve Gürcistan’da sürdürülen ekonomik reform ve kalkınma sürecine destek olmak ve dünya ekonomisi ile bütünleşmelerine yardımcı olmak üzere TACIS Programı’nı oluşturmuştur.

Programın üç temel hedefi vardır:

• piyasa ekonomisi ve demokrasiye geçiş,
• her düzeyde ortaklığın ve ikili ilişkilerin geliştirilmesi,
• Program kapsamındaki ülkelerin dünya ekonomisine entegrasyonu.

AB’nin 1991-1997 yılları arasında TACIS Programı kapsamında yaptığı 3.286 MECU tutarındaki yardımın ülkelere göre dağılımı aşağıdaki tabloda yeralmaktadır.

TACIS PROGRAMI KAPSAMINDA 1991-1997 YILLARI ARASINDA ÜLKELERE YAPILAN YARDIMLAR (*) (milyon ECU)

(*) Sadece 1991 yılında bu programdan yardım alan Baltık ülkeleri, 1992 yılından itibaren PHARE Programına dahil edilmişlerdir.

Aynı dönem itibariyle sözkonusu yardımın yöneldiği alanlar ise aşağıdaki gibidir:

TACIS PROGRAMI KAPSAMINDA 1991-1997 YILLARI ARASINDA SEKTÖRLER İTİBARİYLE YAPILAN YARDIMLAR (milyon ecu)

Latin Amerika Ülkeleriyle İlişkiler

1970’li yıllara gelindiğinde, Topluluk, Brezilya ve Uruguay ile ilk Anlaşmalarını imzalamıştır. Ancak, sözkonusu anlaşmalar, asgari bir ticari işbirliği ile sınırlı kalmıştır. 1982-1991 yılları arasında, Topluluk Rio’dan Patagonya’ya kadar, tüm Latin Amerika’yı kapsayan ilişkiler kurmuştur. Bu dönemde imzalanan anlaşmalarda, sadece ticaretle sınırlı kalınmayıp, aynı zamanda, ekonomi, sanayi, bilim ve teknoloji, çevre ve uyuşturucu ile mücadele gibi alanlarda da düzenlemelere yer verilmiştir. Avrupa Latin Amerika için önemli bir ticaret partöneri konumundadır. Zira, Latin Amerika’nın ihracatının % 20’si Topluluğa yönelirken, ithalatının da % 20’sini Topluluktan gerçekleştirmektedir. Bu ticaret hacminin korunması ve geliştirilmesi, ağır borç yükü altındaki Latin Amerika ülkelerinin ekonomilerinde dengenin kurulması için yaşamsal öneme sahiptir. Topluluk tarafından uygulanan GSP kapsamında, bu ülkelerin Avrupa piyasasına girişleri kolaylaştırılmıştır. Ayrıca, bu ülkelerin ticaret hacimlerinin geliştirilmesi ile ihracat politikalarının etkinleştirilmesi de hedeflenmiştir.

Topluluk ayrıca, sadece bu ülkelerle değil, aynı zamanda bu ülkelerin oluşturdukları bölgesel entegrasyonlarla da (Andean Paktı gibi) ilişkilerini geliştirme yoluna gitmiştir.

Topluluk sözkonusu ülkelerle mali ve teknik işbirliği kapsamında 150’den fazla projenin finansmanını gerçekleştirmiştir. Bu projeler genel olarak, tarımsal üretim, hayvan yetiştiriciliği, balıkçılık, tarım kredileri, eğitim ve sosyal projeler ve tarımsal reformlara yönelik olarak gerçekleştirilmiştir.

Tek Pazar doğrultusunda ilerleyen Topluluk, Latin Amerika ülkeleri ile ilişkilerini geliştirme arzusundadır. Bu çerçevede, 1991-1995 yıllarını kapsayan dönem için mali olanaklar iki katına çıkarılmıştır.

Asya Ülkeleriyle İlişkiler

AB ile 14 Asya ülkesi arasında İşbirliği Anlaşması bulunmaktadır. 1976-1991 yılları arasında AB’nin Asya ülkelerine sağladığı yardım 3.2 milyar ECU düzeyinde gerçekleşmiştir. Böylece AB, bu bölgeye yönelik yardım sağlayan ülkeler arasında Japonya’nın ardından 2'nci sırada yeralmıştır. AB, Asya’ya yönelik yardımlarda bir çerçeve oluşturacak “Asya’ya yönelik Yeni Bir Stratejiye Doğru” başlıklı bir çalışma yapmaktadır.

AT Uluslararası Yatırım Ortaklığı

AT Uluslararası Yatırım Ortaklığı fikri, AT ve Latin Amerika, Asya ve Akdeniz ülkelerindeki firmalara, iş ortaklıklarına (joint-venture) sermaye iştiraki suretiyle finansman kolaylığı sağlamak üzere ortaya atılmıştır. AT üyesi veya AT tarafından seçilmiş ülkelerden birinde gerçekleştirilen bir yatırım projesinin çeşitli aşamaları veya işlemleri için finansman desteğinin verildiği bu finansman paketine başvurular AT ile bir çerçeve anlaşması bulunan Finans Kurumları aracılığıyla yapılmaktadır. Türkiye için bu kurum Euroturk Bank’tır.